۲۴. مفهوم متنوع لغزش و عود در هشت دسته اختلال خوردن
مقدمه
رفتارهای غذایی انسان طیفی وسیع و پیچیده از عادات سالم تا الگوهای آسیبزا را شامل میشود. زمانی که رابطه فرد با غذا، بدن یا خوردن از حالت طبیعی خارج میشود و به شکلی وسواسگونه، اجباری یا خودویرانگر ادامه مییابد، میتوان از اختلالات خوردن سخن گفت. انجمن پرخوران گمنام (OA) با سالها تجربه جمعی اعضا، نشان داده است که اختلال غذایی تنها یک رفتار واحد نیست، بلکه مجموعهای از الگوهای متفاوت است که هر کدام به شکل خاصی زندگی فرد را تحت تأثیر قرار میدهند.
اعضا در OA به این نتیجه رسیدهاند که افراد با وجود داشتن یک بیماری مشترک، یعنی «اختلال غذایی »، ممکن است در هشت دسته اصلی از رفتارهای ناسالم قرار بگیرند. شناخت این دستهها به فرد کمک میکند تا نهتنها بیماری خود را بهتر درک کند، بلکه بتواند تعریفی دقیقتر و شخصیتر از «پرهیز» و «لغزش» داشته باشد؛ زیرا آنچه برای یک عضو نقطه آرزو است، برای عضو دیگر ممکن است نقطه عجز باشد.
این هشت دسته شامل حجیمخوران، کمخوران آناروکسی، بولیمیها، معتادین به غذا، وسواسین وزنی، کالریسوزان افراطی، محدودکنندگان کالری و فانتزیخوران است. هر یک از این گروهها ویژگیها، الگوهای رفتاری و نوع خاصی از لغزش را تجربه میکنند. درک این تفاوتها، هم در مسیر بهبودی و هم در تعریف مرزهای فردی پرهیز، نقشی کلیدی ایفا میکند.
در ادامه، هر یک از این دستهها بهطور دقیق تعریف میشوند تا تصویری روشنتر از پیچیدگی اختلالات خوردن به دست آید.
۱. حجیمخوران (Binge Eaters) حجیمخوران کسانی هستند که دچار پرخوری مکرر و کنترل نشده میشوند. در این حالت، فرد مقدار زیادی غذا در مدت زمان کوتاهی میخورد و این رفتار ممکن است تکرار شود. این لغزش معمولاً بهدلیل فشار روانی، محرکهای محیطی یا استرس است و اغلب با احساس ناراحتی شدید و گناه همراه است. کنترل این رفتار در برخی دورهها ممکن است، اما فشارهای روانی باعث بازگشت به عادت پرخوری میشود.
۲. آناروکسی (Restrictive Anorexia) این دسته شامل افرادی است که محدودیتهای شدید در خوردن دارند، و گاهی حتی کمخوران هستند. در این حالت، آنها سطح غذا خوردن خود را بهشدت کاهش میدهند و هر نوع کوچکترین انحراف از برنامه، مانند نخوردن یک وعده یا تغییر جزئی در نوع غذا، برایشان لغزش محسوب میشود که احساس اضطراب و گناه شدیدی را به همراه دارد.
۳. بولیمی (Bulimics) بولیمیها رفتارهای پرخوری حجیم و جبرانی را همزمان انجام میدهند. آنها در دورههای کوتاه مقدار زیادی غذا میخورند و سپس با روشهایی چون استفراغ عمدی، استفاده از ملینها یا ورزشهای افراطی، تلاش میکنند وزن خود را کنترل کنند. این رفتار در واقع چرخهای است و لغزش در این افراد، همان پرخوریهای حجیم است که معمولاً با احساس از دست دادن کنترل همراه است.
۴. معتادین به غذا (Food Addicts) این افراد وابستگی شدیدی به غذاهای خاص دارند که آنها را برای خوردن اجباری وسوسه میکند. لغزش در این حالت یعنی بازگشت به الگوهای خوردن وسواسی و اجباری، حتی اگر بدانند که این کار مضر است، و احساس از دست دادن کنترل همواره در این دسته مشترک است.
۵. وسواسین وزنی (Weight Preoccupation/Obsession) تمرکز اصلی در این دسته بر وزن و ظاهر بدن است. افراد در این گروه، در تلاش برای کنترل وزن، ممکن است به خوردن غذاهای کم کالری یا کم کردن مقدار مصرف، بپردازند. لغزشهای آنها شامل خوردن غذاهای ناسازگار با هدف لاغری و رفتارهای جبرانی شدید، مانند روزهداری یا ورزش بیش از حد، هستند.
۶. کالریسوزان افراطی (Extreme Calorie Burners) در این گروه، افراد بیشازحد بر سوزاندن کالری تمرکز دارند، از جمله با ورزشهای افراطی یا کاهش مصرف کالری، که این اقدامات نوعی لغزش محسوب میشود. رفتارهای این گروه به شدت بر کنترل کالری متمرکز است و ممکن است در اثر استرس یا عوامل محیطی، تشدید شوند.
۷. محدودکنندگان کالری (Calorie Restrictors) این افراد، به شدت میزان کالری دریافتی خود را کنترل میکنند. لغزش در این گروه معمولاً شامل خوردن بیشتر از حد مجاز یا خارج شدن از محدودیتهای غذایی است که احساس ترس و گناه شدیدی در پی دارد و بلافاصله پس از آن، رفتارهای جبرانی انجام میشود.
۸. فانتزیخوران (Fantasy Eaters) این دسته کمتر به خوردن فیزیکی مربوط میشود و بیشتر درگیر خیالات و تصورهای وسواسی در مورد غذا هستند. لغزش در این حالت یعنی غرق شدن در فانتزیهای غذایی و تمرکز بیشازحد بر تصور غذاهای مختلف، که میتواند به رفتارهای پرخوری واقعی منجر یا از آن جلوگیری کند.
لغزش در هشت دسته بیماری
انجمن ما ما از هشت دسته بیماری حمایت می کند که ممکن است لغزش در این هشت دسته متفاوت باشد توجه داشته باشیم که نقطه آرزو یک عضو ممکن نقطه عجز عضو دیگر باشد. اعضای تمرکز ویژه OA معمولا در راستای رسیدن به پرهیز دو عملکرد دارند
یکی در ارتباط سالم با غذا
رفتارهای ناسالم مرتبط غذا
در نتیجه بعد از متخصص شد این دو تعهد روحانی انحراف از آن ممکن است لغزش تلقی گردد. لازم است تاکید گردد مانند تعریف پرهیز تعریف لغزش هم کاملا شخصی است.
در زیر به تعریف لغزش از تجربه اعضا با نگاهی به هشت دسته بیماری شرح داده می شود.۱. حجیم خوران (Binge Eaters):
در این دسته، لغزش معمولاً به معنای افزایش دفعات یا حجم پرخوری است. ممکن است عضو برای مدت کوتاهی بتواند الگوی غذایی خود را کنترل کند، اما به دلیل فشار روانی یا محرکهای محیطی، به پرخوریهای حجیم و خارج از کنترل بازگردد. این لغزش میتواند به صورت خوردن مقدار زیادی غذا در یک بازگشت زمانی کوتاه، اغلب تا زمانی که احساس ناراحتی شدید فیزیکی کند، ظاهر شود.
۲. آناروکسی (کم خوران بیاشتها – Restrictive Anorexia):
در این دسته، لغزش اغلب به صورت *نخوردن بیشتر از حد مجاز* خود تعریف شده ظاهر میشود. این حالت میتواند به معنای نخوردن یک وعده غذایی معمول، یا نخوردن غذایی باشد که در زمان بی اختیاری خوری فعال از آن معمولاً از آن اجتناب میکند . نکته کلیدی این است که از دیدگاه عضو آنروکسی حتی یک “گاز” کوچک از غذای ممنوعه میتواند به عنوان لغزش تلقی شود و باعث اضطراب شدید و احساس گناه شود.
(نگاه به نشریه اعضا در سایزهای مختلف می آیند و بسته پرخور عصبی و کم اشتها)
۳. بولیمی (عصبی خوران – Bulimics):
در بولیمیا، لغزش به وضوح به معنای *پرخوری حجیم* است که معمولاً با رفتارهای جبرانی نامناسب (مانند استفراغ عمدی، استفاده از ملینها، یا ورزش افراطی) همراه است. لغزش در بولیمیا اغلب شامل خوردن مقادیر زیادی غذا در یک دوره کوتاه، همراه با احساس از دست دادن کنترل و سپس اضطراب شدید و اقدام به جبران مانند پاکسازی است
(نگاه به نشریه اعضا در سایزهای مختلف می آیند و بسته پرخور عصبی و کم اشتها)
۴. معتادین به غذا (Food Addicts):
این دسته شباهت زیادی به حجیم خوران دارد، اما تمرکز بیشتر بر *اجبار و وابستگی* به غذاهای خاص که در ردیف غذاهای دردسر ساز است. لغزش میتواند به معنای بازگشت به الگوهای خوردن اجباری و وسوسه با غذاهای خاص باشد، حتی اگر فرد بداند که این کار برایش مضر است. احساس “از دست دادن کنترل” در این لغزشها بسیار پررنگ است.
۵. وسواسین وزنی (Weight Preoccupation/Obsession):
در این دسته، تمرکز اصلی بر وزن و ظاهر بدن است. لغزش ممکن است به شکل خوردن غذاهایی باشد که فرد معتقد است باعث افزایش وزن میشوند، یا خوردن بیش از حد کالری تعیین شده، حتی اگر احساس گرسنگی نکند. این لغزشها اغلب با اضطراب شدید در مورد افزایش وزن و وزن کشی های و کنترل اعداد همراه هستند و فرد ممکن است بلافاصله پس از لغزش، شروع به رفتارهای جبرانی افراطی کند (مانند روزهداری شدید، ورزش بیش از حد، یا پاکسازی). ممکن است محرک های احتمالی دیدن وزن خود روی ترازو، پوشیدن لباسی که تنگ شده، مقایسه خود با دیگران، یا افکار وسواسی در مورد “کامل” بودن.
۶. کالری سوزان افراطی (Extreme Calorie Burners):
این افراد به شدت بر مصرف کالری و سوزاندن آن تمرکز دارند. لغزش در این دسته میتواند به صورت *افزایش مجدد فعالیت بدنی بیش از حد* یا * کم کردن مصرف کالری* (حتی ناخواسته) ظاهر شود.
۷. محدود کنندگان کالری (Calorie Restrictors):
این افراد به شدت میزان کالری دریافتی خود را محدود میکنند. لغزش در این دسته مانند آناروکسی، به صورت *نخوردن مقدار غذا از حد تعیین شده* است. این میتواند شامل نخوردن یک وعده غذایی “نامناسب” یا بیشتر از کالری مجاز روزانه باشد. کلید این لغزش، احساس گناه و ترس از دست دادن کنترل و افزایش وزن است که بلافاصله پس از آن رخ میدهد.
۸. فانتزی خوران (Fantasy Eaters):
این دسته شاید کمی متفاوت باشد. “فانتزی خوران” ممکن است به طور وسواسگونهای در مورد غذا فکر کنند، نقشههای خوردن بریزند، یا با جزئیات زیاد غذاهای مختلف را تصور کنند، اما لزوماً به معنای پرخوری فیزیکی نباشد. لغزش در اینجا میتواند به صورت *غرق شدن بیش از حد در فانتزیهای غذایی* باشد که فرد را از واقعیت و برنامههای بهبودیاش دور میکند. این افکار میتوانند به شدت وقتگیر و انرژیبر باشند و جایگزین فعالیتهای سالم شوند. همچنین، ممکن است این فانتزیها در نهایت به سمت پرخوری واقعی سوق پیدا کنند.
